Wydawnictwa / Monografie / Język właściwie użyty. Szkice o poezji polskiej drugiej połowy XX wieku

Opis:

Streszczenie
Antologia recenzji i szkiców literackich Jana Błońskiego poświęcona polskim poetom drugiej polowy XX wieku.

Summary
An anthology of reviews and literary sketches by Jan Błoński dedicated to Polish poets of the second half of the 20th century.

Od wydawcy
Od wielu lat z kręgu środowisk polonistycznych płyną alarmujące głosy o stanie świadomości literackiej Polaków. Chcielibyśmy, aby obejmowała ona pełny kanon literatury polskiej, ale nie mamy pewności, że tak jest. Chcielibyśmy także, by funkcjonowały w niej nazwiska autorów spoza kanonu szkolnych lektur, ale wiemy, że tak nie jest. Sporo napisano już o tym, że literatura bywa dziś wypychana z miejsca, które jeszcze niedawno zajmowała w hierarchii dóbr kultury. Widzieliśmy i wciąż obserwujemy, jak stopniowo traci ona swoje ważne miejsce w formowaniu języka komunikacji społecznej.
Dość dużo wiemy również o kryzysie czytelnictwa – o tym, że ma on dwa wymiary. Najbardziej uchwytny jest ten ilościowy – Polacy czytają niewiele. Warto pamiętać jednak również o aspekcie jakościowym. Opracowany jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym i doskonalony po drugiej wojnie światowej system kształcenia kompetencji czytelniczych zwrócony był przede wszystkim ku literaturze pięknej. Jak piszą badacze, jeszcze w latach 80. polscy uczniowie – inaczej niż ich koledzy w Europie Zachodniej – mieli szansę zdobywania umiejętności umożliwiających dekodowanie tekstów trudnych – wyrafinowanych artystycznie. W latach 90. ów sprawdzony system został jednak odrzucony na rzecz takiego, który pozwala opanować przede wszystkim umiejętność czytania tekstów użytkowych. Skutki widzimy dziś gołym okiem. Koordynatorzy Olimpiady Literatury i Języka Polskiego oraz uniwersyteccy wykładowcy od dawna utyskują na obniżający się poziom umiejętności czytania i pisania wśród kandydatów na studia polonistyczne oraz wśród studentów polonistyki. Ci z kolei skarżą się na brak rzetelnych i zarazem przystępnie napisanych opracowań. Czy mają rację? Wydaje się, że tak. Brakuje dziś książek przypominających choćby te, które ukazywały się w ramach „Biblioteki Analiz Literackich”. Stąd pomysł powołania do życia niniejszej serii wydawniczej.
Kierujemy ją do uczniów, studentów, nauczycieli i wszystkich tych, którzy nie stracili jeszcze wiary w wartość literatury jako narzędzia komunikacji
w ramach pewnej kulturowej i narodowej wspólnoty. Pamiętając, że pisarzom tworzącym dawniej poświęcono już wiele opracowań naukowych i popularnych, będziemy w niej prezentować wyłącznie dorobek autorów współczesnych. Chcemy oddać w ręce czytelników zarówno reprezentatywny wybór tekstów danego pisarza czy poety, jak i wybór kontekstów ważnych dla jego twórczości – biograficznych, ideowych, gatunkowych i tym podobnych. Zależy nam na tym, by dać czytelnikom klucz umożliwiający otwarcie samego wnętrza tekstów literackich. Właśnie dlatego każdy tom zawiera propozycje interpretacji kilku utworów – istotnych w dorobku danego twórcy. Zdajemy sobie sprawę, że proponowane przez nas opracowania nie są w stanie wypełnić wszystkich luk polskiej świadomości literackiej. Wierzymy jednak, że stając się częścią szerzej zakrojonych działań służących zahamowaniu czy nawet odwróceniu opisanych wyżej tendencji, będą one ważnym elementem procesu przywracania naszej zbiorowej pamięci nie tylko znaczących pisarzy oraz ich dzieł.
Redakcja

Spis treści:
  • Wstęp. Czytanie Błońskiego
  • Kim może być krytyk? O Jerzym Kwiatkowskim
    • Pan od piękna
  • Wobec totalitaryzmów. Tadeusz Borowski i Gustaw Herling-Grudziński
    • Borowski i Herling: paralela
  • Tadeusz Różewicz. Krajobraz po katastrofie
    • Poezja Różewicza
    • Ścieżki do nikąd
  • Moralna troska. Liryka Zbigniewa Herberta
    • Zbigniew Herbert
    • Tradycja, ironia i głębsze znaczenie
  • Pomiędzy doświadczeniem i formą
    • Sól doświadczenia.
    • Obecność klasyków
    • Czym był, czym mógł być klasycyzm
    • Obroty rzeczy
    • Liryka Białoszewskiego
    • Fetyszysta brzydoty
    • Rzeźbienie w kartoflu
    • Dwa rodzaje dziwności
    • Mity pokolenia „Współczesności”
    • Pytania stawiane poetom
    • Inne lęki, inne bajki
  • Odejścia i powroty. Julian Przyboś, Jan Lechoń
    • Odejście poety
    • Arcylechoń
  • Tadeusz Nowak. Pieśniarz chłopskiego losu
    • Pieśniarz chłopskiego plemienia
    • In illo tempore
    • Prorocy już odchodzą
    • Tadeusz Nowak, „Psalm o nożu w plecach”
  • Czesław Miłosz i jego świat
    • Lęki, sny i proroctwa – Czesław Miłosz
    • Obowiązki poety
    • Europa Miłosza
    • Zdanie
    • Kim jest Miłosz?
    • Być z Miłoszem
    • Epifanie Miłosza
    • O „Traktacie poetyckim”
  • Sacrum (w) poezji
    • Jeszcze o poezji i świętości
    • Poezja nawrócenia
    • Ksiądz Twardowski i uroki powtórzenia
  • Jan Polkowski. Głos dobrze ustawiony
    • Język właściwie użyty. O poezji Jana Polkowskiego
  • Spis pierwodrukówtekstów Jana Błońskiego opublikowanych w niniejszej antologii