29.10.2020

Nowy Napis Co Tydzień #073 / Nie powinien przysyłać Syna

Od Redaktora

Zbigniew Herbert pozostaje człowiekiem tajemniczym, choć należy do najbardziej znanych polskich poetów na świecie. Nie ulega wątpliwości, że jego twórczość jeszcze przez wiele lat będzie tematem sporów w gronie specjalistów, nie mówiąc już o zwadach między zwykłymi czytelnikami. Przy łatwo rozpoznawalnych cechach i twardej (przedpostmodernistycznej) tożsamości, przy jasno wyrażonych zasadach, poszczególne wiersze zdają się ukazywać różne odcienie rzeczywistości, stwarzając wrażenie, że nie tylko punkt obserwacji jest różny, ale i wymowa sprzeczna. Nic bardziej mylnego. Aporie Herberta często próbowano przezwyciężyć przez likwidację lub chciano sprowadzić je do prostego rozwiązania, gubiąc przy tej okazji realną komplikację tekstu i misterną prezentację złożoności świata.

W związku z głównymi tematami prezentowanych szkiców dwie kwestie wymagają wstępnych uwag i przedstawienia szerszego tła. Są to: kwestia tożsamości „wewnętrznego autora” (czasami wyraźnie utożsamianego z Panem Cogito) oraz metafizyczny i religijny aspekt świata, obecny w poezji Zbigniewa Herberta. Oba zagadnienia były już podejmowane i mają swoją długą historię badawczą, a prezentowane artykuły pełnią funkcję kolejnego uzupełnienia, dopowiedzenia czy też uszczegółowienia tematu na podstawie analizy i interpretacji konkretnych wierszy. Nie jest to jednak – oczywiście – sytuacja ostateczna, skoro work in progress, jak lubił mawiać poeta.

*

Tytuł książki sugeruje, że w niniejszym tomie Czytelnik znajdzie szkice poświęcone aspektom religijnym w twórczości Zbigniewa Herberta. To tylko część prawdy, ponieważ nie istnieje wyizolowana kwestia przekonań religijnych bez poglądów na człowieka. Religia jest sprawą relacji i dlatego rozważania dotyczące obrazu Boga muszą wiązać się z ludzkim autowizerunkiem. Teologia ściśle łączy się z antropologią, a doświadczenie religijne stanowi jeden ze sposobów głębokiego samopoznania i samorozumienia. Nie można mówić o Niepojętym (termin Zbigniewa Herberta), nie mówiąc o człowieku, o jego historii, odpowiedzialności, solidarności z innymi, empatii, aksjologicznej ważności słowa, tożsamości i pamięci. Wszystkie te aspekty twórczości autora Pana Cogito były uwzględniane podczas interpretowania poszczególnych wierszy.

Badacze przedyskutowali swoje ustalenia na spotkaniach XIV Warsztatów Herbertowskich w Krakowie podczas międzynarodowej konferencji „Herbert po 20 latach” (9 – 12 listopada 2017), przygotowującej materiały na Rok Herberta. Organizatorem konferencji były Akademia Ignatianum i Instytut Myśli Józefa Tischnera. Program został wsparty finansowo przez Fundację PZU i KGHM oraz Miasto Kraków. Publikacja obejmuje tylko interpretacje utworów poświęconych etycznym i metafizycznym aspektom twórczości Zbigniewa Herberta. Wystąpienia dotyczące podróży i zagranicznej recepcji twórczości znalazły się w tomie zatytułowanym Świat piękny i bardzo różny. Szkice o wojażach Pana Cogito.

Józef Maria Ruszar

 

Zachęcamy do pobrania książki w wersji pdf.

Jeśli kopiujesz fragment, wklej poniższy tekst:
Źródło tekstu: Wydanie zbiorowe, Nie powinien przysyłać Syna, „Nowy Napis Co Tydzień”, 2020, nr 73

Przypisy

    Powiązane artykuły