Wydawnictwa / Biblioteka Pana Cogito / Czy są jakieś pytania? Szkice o najnowszej literaturze polskiej

Spis treści:
  • Od redakcji
  • Krystyna Latawiec,  Galicyjskie reminiscencje w poezji Janusza Szubera
  • Patryk Dzikiewicz, Problem bycia. Hermeneutyczne spojrzenie na pewien wiersz Juliana Kornhausera
  • Adrian Gleń,  „Dzikie mięso”. Lektura „Przerostów” Stanisława Barańczaka
  • Konrad Witold Tatarowski,  Żywioł liryczny i obywatelskie powinności. O ewolucji poezji Jacka Bierezina w świetle tomiku „Tyle rzeczy”
  • Tetiana Mychajłowa, Od „Ech Szkolnych” do „O Centaurach”: ewolucja poezji Zuzanny Ginczanki
  • Olga Płaszczewska,  O przedmiotach i pamięci. Świąteczne nieporządki Urszuli Kozioł – notatka z lektury
  • Grażyna Kozaczka,  Poetyckie migracje: „Ni tu, ni tam” – czy może raczej „i tu, i tam”
  • Wojciech Kudyba,  Jan Polkowski – Adam Ważyk. Dwa poematy dla dorosłych
  • Krzysztof Lipka,  „Klawiatura grzbietów książek...” Muzyka w poezji Jana Polkowskiego
  • Wadym Jefremow, „Las jaśnieje” sposób funkcjonowania mitologiczno-poetyckiego toposu lasu w przestrzeni artystycznej zbioru poezji „Pochód duchów” Jana Polkowskiego
  • Grażyna Halkiewicz-Sojak,  Dotknąć wierszem całości. O krótkim liryku Wojciecha Kudyby
  • Marek Bernacki ,  Łaknienie Najważniejszego. O tomie poezji Mirosława Dzienia „Gościna”
  • Dariusz Kulesza,  Kilka pytań o współczesną poezję chrześcijańską w związku z wierszem Jarosława Jakubowskiego „Chłopakom z «Kurska»”
  • Anna Spiechowicz,  „Świetlista przepaść się nad głową nie otwiera” Obrazowanie męczeńskiej śmierci w „Epitafium dla Księdza Jerzego” i innych utworach Jacka Kaczmarskiego
  • Kamil Dźwinel,  „Bez debitu i bez beatu / na tych samych czterech taktach”. Piosenka autotematyczna według Jana Krzysztofa Kelusa
  • Józef Franciszek Fert,  Sztuka ekfrazy w poezji Kazimierza Wójtowicza CR
  • Ewa Goczał,  „Może stamtąd przyszedł do mnie Bóg...” Wokół wiersza „Nawrócenie Maxa Jacoba” Piotra Matywieckiego
  • Anna Węgrzyniak,  „Lacrimosa” Marty Fox
  • Michał Kopczyk,  Dziennik pisarza po 1989 roku. Kilka uwag z perspektywy postkolonialnej
  • Krzysztof Brenskott,  Przerwać krąg repetycji. Człowiek i czas(y) w prozie Olgi Tokarczuk
  • Monika Cieślik,  Muzyka i dźwięk w „Widnokręgu” Wiesława Myśliwskiego
Opis:

Od Redakcji

Publikacja zawiera głównie interpretacje konkretnych wierszy, ale także omówienia tomów lub całej twórczości poetów – przede wszystkim Nowej Fali i twórców skupionych wokół pisma „Topos”, chociaż czytelnik znajdzie też teksty poświęcone Zuzannie Ginczance – poetce należącej do generacji piszącej jeszcze w II Rzeczpospolitej – czy Urszuli Kozioł oraz poetek i poetów urodzonych w latach 50., jak Marta Fox, Jan Polkowski i Jacek Kaczmarski. Wczesną, gimnazjalną twórczością Ginczanki zajmuje się ukraińska badaczka Tetiana Mychajłowa, a wiersz Urszuli Kozioł Świąteczne nieporządki z tomu Ucieczki interpretuje Olga Płaszczewska. Profesor Cazenovia College, Grażyna J. Kozaczka, przedstawia analizę porównawczą wybranych wierszy dwóch współczesnych poetek polsko-amerykańskich, Anny Frajlich i Lindy Nemec Foster, koncentrując się na tematach odrębności i niepowtarzalności.

Patryk Dzikiewicz proponuje czytanie wiersza Chwila Juliana Kornhausera przez pryzmat hermeneutyki Martina Heideggera, a Adrian Gleń przedstawia studium jednego wiersza (poematu prozą zatytułowanego Przerosty) z debiutanckiego tomu Stanisława Barańczaka Korekta twarzy. Z kolei Konrad W. Tatarowski omawia życie i twórczość poetycką Jacka Bierezina – łódzkiego reprezentanta Nowej Fali. Kolejne teksty poświęcono rówieśnikom wymienionych poetów, aczkolwiek niekoniecznie należącym do sławnej formacji.

Janusz Szuber został ukazany przez Krystynę Latawiec jako „poeta miejsca” (twórca związany z rodzinnym Sanokiem i okolicami). Ewa Goczał analizuje wiersz Piotra Matywieckiego Nawrócenie Maxa Jacoba w kontekście tomu poetyckiego pod tym samym tytułem, a także całej twórczości poety i jego biografii. Silny autobiografizm piosenek Jana Krzysztofa Kelusa podkreśla Kamil Dźwinel. Jeszcze innym przedstawicielem roczników czterdziestych w polskiej poezji jest Kazimierz Wójtowicz cr, którego Józef Franciszek Fert opisuje jako należącego do nurtu poezji kapłańskiej.

Tak zwaną konstelację „Toposu” otwiera analiza Dariusza Kuleszy poświęcona wierszowi Jarosława Jakubowskiego Chłopakom z „Kurska”, w którym mowa o rozmaitych wizjach poezji chrześcijaństwa. Innym przykładem poszukiwania współczesnego sposobu wyrażania w poezji refleksji o sacrum i przeżycia tajemnicy jest wiersz Wojciecha Kudyby o incipicie *** [Ktoś, kto rozmawia…],który analizuje Grażyna Halkiewicz-Sojak. Marek Bernacki zajmuje się zaś eschatologicznymi wątkami poematu Novum Passionem na tle wybranych utworów z tomu Gościna Mirosława Dzienia.

Wątki metafizyczne wskazywane są również w analizach utworów poetów urodzonych w latach 50: Anna Węgrzyniak interpretuje cykl siedmiu wierszy zawartych w tomie Lacrimosa Marty Fox przez odniesienie do Requiem Mozarta, aby ukazać prywatne vanitas vanitatum kobiecego „ja”; Anna Spiechowicz prezentuje poglądy Jacka Kaczmarskiego na temat życia pozagrobowego, analizując wiersz Epitafium dla Księdza Jerzego.

Wojciech Kudyba, porównując zakłamany i pełen pogardy dla robotników Poemat dla dorosłych Adama Ważyka (1955) z polemicznym Poematem dla dorosłych Jana Polkowskiego (2010), rozpoczyna niewielki cykl analiz wierszy poety, który dzieciństwo i wczesną młodość spędził w Nowej Hucie. Wiersz Ważyka klasyfikuje i dehumanizuje, podczas gdy Polkowski przywraca godność zwykłym ludziom, którzy dzięki uczestnictwu w liturgii mają udział w czymś większym niż oni sami i ich zdehumanizowane życie. Krzysztof Lipka (muzykolog) pisze o mistrzowsko stosowanych muzycznych metaforach, dzięki którym Polkowski oddaje emocjonalny i etyczny aspekt rzeczywistości. Ponadto ukraiński badacz poezji Polkowskiego Wadym Jefremow opowiada o tym, jak przestrzeń artystyczna omawianych przez niego utworów łączy w sobie przestrzeń realno-geograficzną z metafizyczną („Leśne pejzaże mają głęboką mitologiczno-poetycką podstawę opierającą się na istotnej dla Jana Polkowskiego idei jedności, nierozerwalnej relacji człowieka z otaczającym go światem przyrody”).

Osobną grupę szkiców stanowią analizy polskiej prozy po roku 1989, w tym dzieł Wiesława Myśliwskiego (Monika Cieślik o muzyczności w Widnokręgu) i Olgi Tokarczuk (Krzysztof Brenskott o relacji człowieka i różnych modeli czasu w jej powieściach), a także przekrojowy szkic Michała Kopczyka, który z perspektywy kolonialnej zajmuje się dziennikami pisarzy wydanymi w Polsce po 1989 roku.

Justyna Pyzia i Józef M. Ruszar